Anorexia Sportiva

Anorexia, of de sportieve variant van deze aandoening "anorexia sportiva" lijkt wel het nieuwe wondermiddel te zijn in de sportwereld. Hoe magerder, hoe sneller je loopt, fietst of zwemt.  De extreme magerzucht in het peloton, met Team Sky als exponent, is allerminst fraai om zien. 

Op een doordeweekse dag toen ik in het Hasseltse Stationsbuffet de krant doorbladerde kwam al snel het onderwerp Froome ter sprake. Een collega van mij maakte al grappend de opmerking dat als je een brood richting Froome zou gooien, je het gesneden zou terugkrijgen. Een licht kalende man van een eind in de 40 mengde zich al gauw in de debatten. De man bleek zelf een niet onverdienstelijk atleet te zijn met een persoonlijk record van 13'40" op 5000m . "Ik weet wat het is om te streven naar een vetgehalte van minder dan 5 procent", viel de man ,wiens naam ik ben vergeten te vragen , ons in de rede. " Gek werd ik ervan. Het doet wat met een mens om jezelf zo'n Spartaans regime op te leggen. Niet enkel fysiek, maar ook mentaal. Ik was in die tijd niet het meest aangename gezelschap besef ik nu."

Een dag na de ontmoeting met deze man werd ik geconfronteerd met een nieuw geval "Froome". Bij de samenvatting van de Diamond League meeting in Monaco liep de Keniaan Asbel Kiprop naar een fenomenale tijd van 3'26" en brak hij ei zo na het ongenaakbaar geachte record van Hicham El Guerrouj op de 1500 m.  Toen ik de stekkenbeentjes van Kiprop in close-up te zien kreeg had ik onmiddellijk de neiging een geldinzamelingsactie te starten zodat hij zijn familie deftig in het levensonderhoud zou kunnen voorzien. Datzelfde gevoel kreeg ik even later opnieuw toen Mo Farrah in een al even fabelachtige tijd van 3'28" over de streep kwam gelopen.

Asbel Kiprop meet 1m88 en weegt 62 kg. Froome is ongeveer even groot en weegt 4 kg meer. Toch is er een wezenlijk verschil tussen deze twee atleten. De roots van Asbel Kiprop liggen in de Keniaanse hoogvlakten van de Rift Valley. Een BMI van -20 is hier eerder regel dan uitzondering. Je kan dus stellen dat het "talent" om mager te zijn bij Kiprop aangeboren is. Dat is bij Froome niet het geval. In de periode voor hij zich toespitste op het rondewerk woog de rijzige Brit om en bij de 80 kg. Het is pas nadat hij in contact komt met Sky en Dave Brailsford dat hij extreem op zijn voeding is gaan letten.

De extreme fixatie op het aantal watt per kg sijpelt stilaan door naar de jeugdreeksen. De boodschap die jonge renners  nu krijgen is dat de methode "Froome-Rasmussen" wel degelijk werkt. Een fout signaal voor jonge renners in de groei, die best zo ver mogelijk wegblijven van het experimenteren met hun lichaamsgewicht. We hebben misschien wel opnieuw een type Indurain, Ulrich nodig die bewijst dat je niet vel over been hoeft te zijn om de Tour te winnen.

Afrekenen met het dopingtijdperk

 Denis Menchov wordt geschrapt uit de uitslag van de Tour van zowel 2009, 2010 als 2012. Twee dagen lang bleef het nieuws verborgen op de site van de UCI.  Tot een journalist er toch op uitkwam en er alsnog een perscommuniqué de wereld werd ingestuurd. Discretie lijkt sinds het aantreden van Cookson als topman het hoge woord te voeren bij de UCI. De tijd dat dopingmisdrijven met luide trom wereldkundig gemaakt werden ligt voorgoed achter ons. Met dank aan Dick Marty en het CIRC. 

Flashback naar september van vorig jaar. In het Italiaanse Firenze wordt Cookson verkozen tot nieuwe voorzitter van de UCI. De Brit maakt hiermee een einde aan het omstreden bewind van Pat McQuaid. De verdachtmakingen aan het adres van McQuaid in de zaak Armstrong deden de geloofwaardigheid van de internationale wielerbond naar een dieptepunt kelderen. Daar lijkt nu opnieuw stilaan verandering in te komen. 

Dopingtijdperk

De verkiezing van Cookson deed alvast een frisse wind waaien in Aigle, waar het hoofdkantoor van de UCI

Brian Cookson is de bezieler van het CIRC

gevestigd is. Zo kwam de Brit begin dit jaar naar buiten met het nieuws om een onafhankelijke commissie op te richten die komaf moet maken met het kwalijke dopingverleden van de sport. Op 8 februari van dit jaar werd hiertoe het CIRC boven de doopvont gehouden. CIRC, wat staat voor Cycling Independant Reform Commission, krijgt hiervoor een mandaat  en budget van de UCI om het komende jaar onderzoek te doen naar alle facetten van het dopinggebruik in de periode tussen 1998 en 2013. Hoewel de commissie zijn werkingsmiddelen ontvangt van de UCI opereert het voor de rest onafhankelijk van zijn broodheer. In het persbericht dat de UCI hierover rondstuurde klinkt het als volgt. "Het CIRC tracht de oorzaken en de patronen van het dopinggebruik in deze periode in kaart te brengen. Het doel is te leren uit de fouten van het verleden en de complexe netwerken rond doping bloot te leggen in alle geledingen van de wielersport." Even verderop lezen we zelfs. "Het CIRC zal onder meer uitzoeken op welke manier de UCI en zijn officials hebben bijgedragen in het ontwikkelen van de heersende dopingcultuur door positieve testen in de doofpot te stoppen". Klinkt als een regelrechte aanval op McQuaid. De UCI staat met andere woorden voor een ontluizingsperiode. Of de luizenspray van het CIRC sterk genoeg zal zijn zal nog moeten blijken, al zijn er wel gunstige voortekenen. 

"Het CIRC zal onder meer uitzoeken op welke manier de UCI en zijn officials hebben bijgedragen in het ontwikkelen van de heersende dopingcultuur door positieve testen in de doofpot te stoppen"

Een blik op de samenstelling van het CIRC oogt alvast veelbelovend. Voorzitter van de commissie is Dick Marty, die assistentie krijgt van Peter Nicholson en Ulrich Haas. Stuk voor stuk sterke figuren die reeds het een en ander bewezen hebben. Marty verdiende zijn strepen als Zwitsers politicus en verrichte onderzoek voor de Raad van Europa.  Zo bracht hij onder meer een internationale orgaanhandel bij Kosovaarse gevangenen aan het licht en leidde hij een onderzoek tegen de CIA, dat illegaal mensen gevangen zou houden in Europa. Een schenenschopper eerste klasse met andere woorden. Peter Nicholson is een gewezen Australisch legerofficier die nadien zijn sporen heeft verdiend als onderzoeker en ervaring heeft met grootschalige internationale fraude in het Midden-Oosten en schending van de mensenrechten in Uganda en voormalig Joegoeslavië. Ulrich Haas is hoogleraar aan de universiteit van Zürich  en wordt aanzien als een autoriteit op het vlak van anti-dopingbestrijding. Aan knowhow en expertise ontbreekt het dit triumviraat dus zeker niet.

Omerta doorbreken

De installatie van een onafhankelijke commissie, dat onderzoek doet naar dopingpraktijken in het peloton,  had er overigens al veel eerder kunnen komen. Eind november 2012 was er reeds sprake van om een onafhankelijke commissie in het leven te roepen (UCI IC). Topman McQuaid was dan weer meer gewonnen voor een waarheidscommissie, maar daar verzette toenmalig topman bij het Wereld Anti Doping Agentschap (WADA) Fahey zich dan weer fel tegen. Die vond dat dit indruiste tegen de ethische wetten van de sport.  De goede intenties bleven al die tijd dode letter, tot Cookson er zijn verkiezingsbelofte van maakte. Om het project enige kans op slagen te geven diende het meningsverschil met het WADA uit de weg geruimd te worden. Ook daar had zich intussen een machtswissel voltrokken, waardoor Fahey plaats ruimde voor de Brit Reedie. De plooien werden onderling glad gestreken en het CIRC kon eindelijk van start gaan. 

Dick Marty: schenenschopper pur sang

Het CIRC houdt er op zijn zachtst gezegd eigenzinnige onderzoeksmethoden op na. Dick Marty is bijzonder gesteld op discretie in zijn onderzoeksdaden. Die discretie is nu ook het handelsmerk geworden van het CIRC. Hiervoor krijgt het nagenoeg carte blanche van de UCI, die volledige medewerking belooft. Zo worden renners aangemoedigd om bekentenissen af te leggen in ruil voor strafvermindering. Een agressieve aanpak die nodig is om de omerta in het wielermilieu te doorbreken klinkt het. Wie op het strafbankje gaat zitten dient man en paard te noemen. Wie waren de leveranciers, wie was er op de hoogte? De hoeveelheid verschafte informatie is hier recht evenredig met de mogelijke strafvermindering. Mauro Santambrogio was de eerste Italiaan die gebruik maakte van deze gunstmaatregel. Santambrogio testte positief na de Giro van vorig jaar. Zijn straf werd herleid van 4 jaar naar 18 maanden.  Op 2 november loopt zijn schorsing ten einde. Renners kunnen ook geheimhouding afdwingen indien ze overgaan tot bekentenissen zolang het onderzoek loopt.  In het beste geval volgt zelfs een volledige vrijspraak voor de betrokkene en zal er hierover niet gecommuniceerd worden. Dit lag (ligt) voor het WADA bijzonder gevoelig, al slaagde Cookson er dus wel in om een 'memorandum of understanding' af te sluiten met het dopingagentschap. Ook  andere nationale dopingagentschappen, zoals USADA, hebben ondertussen hun medewerking beloofd. 

 Nieuw is ook dat het onderzoek zich niet enkel op de renners toespitst. Ook louche figuren in de omkadering van ploegen en renners worden geviseerd. Die kwamen er in het verleden al te vaak veel te goedkoop van af. Finaal moet dit alles resulteren in een rapport met de nodige aanbevelingen en bevindingen. De keuze voor maximale discretie moet het onderzoek ten goede komen. De stroom aan geruchten en verdachtmakingen hebben het wielrennen de laatste jaren meer kwaad dan goed gedaan en vormden vaak een belemmering voor het lopende onderzoek. Het geweer is nu drastisch van schouder veranderd. De vernieuwende manier van werken van Marty kan er misschien wel voor zorgen dat er heel wat tongen loskomen. En als er eventueel ook koppen zouden rollen bij corrupte officials van de UCI dan is dat mooi meegenomen.  De waarheid heeft immers ook haar rechten. 

Over schuld en onschuld

Is er jullie ook iets opgevallen in deze Tour de France? Dan hebben we het niet over de suprematie van Froome, maar wel over overijverige journalisten die zich vooral niet in de zeik willen laten zetten door de heren wielrenners. Onschuldig tot het tegendeel is bewezen, maar dan toch  niet in deze Tour.

Het begint zo stilaan vervelend te worden, die vragen over doping. Net na zijn glorieuze zege op de Mont Ventoux mocht Froome meteen al enkele suggestieve vragen gaan beantwoorden. Alsof de Brit live op antenne zou toegeven dat hij aan het verboden spul heeft gezeten. Journalisten willen klaarblijkelijk niet langer achter de feiten aanhollen. Als wielrenner zit je niet langer  5,6,7 of 8 jaar in de dodencel alvorens er bewijzen opduiken over (vermeend) dopinggebruik. Neen, vandaag worden zij meteen voor het vuurpeloton geleid en een voor een vakkundig gefusilleerd. Het neemt meteen de charmes weg van het wielrennen. 

Wie o wie vindt het gezonde evenwicht tussen de heersende achterdocht en de drang naar heroïek. Is het ook niet voor een stuk de taak van de journalist om de mythe rond de Tour de France te voeden? Kwestie dat zijn/haar opvolger ook in de toekomst nog kan genieten van de prachtige Franse landschappen, die onder de warme julizon ontluiken. Want ook ik merk dat de achterdocht zich stilaan meester heeft gemaakt van mijn wielerpassie, die steevast hoogtij viert begin juli. Ook in mijn hoofd is Froome nu al zo schuldig als de pest. In gedachten zie ik hem al zitten op de beklaagdenbank, het hoofd licht gebogen en zijn gezicht lijkbleek weggetrokken. Ook Contador zit in diezelfde zaal, ook als beschuldigde met net echter hem Quintana en Kreuziger. Stuk voor stuk zijn ze schuldig.  Ook mijn buurman, die naast me zit als getuige, denkt er net zo over. 

"Wie o wie vindt het gezonde evenwicht tussen de heersende achterdocht en de drang naar heroïek. Is het ook niet voor een stuk de taak van de journalist om de mythe rond de Tour de France te voeden?"

Bij deze een oproep om deze indoctrinatie een halt toe te roepen. Laten we het niet om de vijf minuten over doping hebben, maar laten we voor heel even genieten van deze prachtige sport. Al was het maar heel even. Dat neemt niet weg dat we bedriegers hun gang mogen laten gaan. Indien er verdachtmakingen zijn wil ik daar graag een diepgravende analyse over lezen. Liefst met bronvermelding als het even kan. Voor wie ik bijvoorbeeld ontzetten veel bewondering heb is iemand als Thijs Zonneveld. Nooit zomaar gratuite beschuldigingen, maar wanneer hij iets zegt heeft hij er wel degelijk over nagedacht en de bronnen dubbel en driedubbel gecheckt. Zonneveld is in feite de Nederlandse Vandenweghe, maar dan met een veel kleiner ego.  De moraal is stilaan aan het veranderen. Misschien ook wel mede door de crisis. We zijn meer op onze qui-vive en willen vooral niet als naïeveling bestempeld worden. Toch wou ik dat ik gedurende drie weken weer die naïeve jongen van twaalf was die vol vuur supporterde voor zijn helden. Die tijd komt helaas nooit meer terug.

De Ronde van Californië: heroïek of waanzin

De Ronde van Californië zet de wielerwereld in rep en roer. Deze keer niet omwille van het geboden spektakel. Gespreksonderwerp nummer 1 in het peloton zijn de mensonterende omstandigheden waarin de renners moeten koersen. Temperaturen van meer dan 45 graden krijgen de renners nu al enkele dagen op rij in hun maag gesplitst. 

'Het zijn zotten die werken' zingt Juul Kabas in een sappig Kempens dialect. Ook coureurs leven van hun sport en vallen onder de categorie werknemer. Uitbuiting van werknemers was tot en met de opkomst van de vakbond in ons land schering en inslag. Werkdagen van meer dan 12 uur vormden daarbij geen uitzondering. Die tijden liggen gelukkig al geruime tijd achter ons, alleen lijkt men in de wielrennerij nog wat achterop te hinken. Renners op pad sturen voor een loodzware bergachtige etappe bij middagtemperaturen van meer dan 45 graden kan bezwaarlijk verantwoord worden als normaal gedrag. Uitgemergelde lijven met witte zweetranden, verspreid over het ganse lichaam. Zo kwamen de meesten over de streep na afloop van de etappe op dinsdag. Dat renners vaak niet lijken te beseffen welke gevaren ze lopen bewijst het verhaal van de jonge Belg Pieter Serry. Serry deed in de dinsdagetappe lange tijd mee voor de overwinning tot op 300 meter van de meet het licht uitging. Serry werd in allerijl opgenomen in het ziekenhuis, maar herinnert zich naar eigen zeggen nog amper iets van het voorval. Dit legt op een pijnlijke manier de vinger op de wonde. Moeten er soms doden vallen voor men bij de UCI inziet dat dit niet valt te verantwoorden?  Ik maak hier graag de vergelijking met Andrei Kivilev, die in 1997 noodlottig ten val kwam en aan een ernstig hoofdletsel overleed. Kivilev reed die bewuste dag zonder helm rond. Sindsdien stapt niemand nog een fiets op zonder helm/. 

" Uitgemergelde lijven met witte zweetranden, verspreid over het ganse lichaam. Zo kwamen de meesten over de streep na afloop van de etappe op dinsdag. "

Als actief sporter weet ik wat het is om te presteren bij hoge temperaturen. Het lichaam verteert de inspanning minder goed en het raakt ook veel sneller oververhit. Mijn zus, die vroeger ook actief aan sport deed, heeft op dat vlak een nare ervaring achter de rug. Tijdens een lokale jogging enkele jaren geleden verloor ze even het bewustzijn door de hoog oplopende temperaturen. Het bleek achteraf allemaal wel mee te vallen, maar dit valt eigenlijk amper te vergelijken met wat de renners in Californië moeten doorstaan. Uren aan een stuk zwoegen in een loden zon. Het is weinigen gegeven om in die omstandigheden optimaal te presteren. De UCI zou misschien eens een voorbeeld kunnen nemen aan de internationale atletiekunie IAAF. Zo werd onlangs in extremis de marathon van Tel Aviv afgelast omdat de temperaturen boven de 30 graden uitstegen. Grote stadsmarathons worden voornamelijk vroeg in de ochtend gelopen om de hitte voor te zijn. De marathon van Barcelona, die plaatsvindt einde maart, wordt bijvoorbeeld al voor negen uur op gang geschoten. 

Dat de FIFA nu  vage plannen heeft om het WK voetbal in Qatar in 2022 in de winter te laten doorgaan hoeft niet te verbazen. Het trauma van Mexico 86 en USA 94 liggen nog vers in het geheugen. De hoge temperaturen kwam het voetbal zeker niet ten goede. Sindsdien wordt vooral in de vooravond of 's avonds gevoetbald, ongeacht op welk werelddeel het tornooi plaatsvindt. Voetballen in Qatar begin juli staat garant voor temperaturen die kunnen uitstijgen boven de 50 graden. Volgens het organisatiecomité achter dit tornooi zou het allemaal zo'n vaart niet lopen en wordt er gewerkt aan een manier om de stadions op wedstrijddagen te koelen met kunstmatige wolken. Dat er hier wordt nagedacht over het lot van de toeschouwers en de spelers is al een hele stap vooruit. Hopelijk worden ze ook bij de UCI tijdig wakker, voor het te laat is. 

Paarlen voor de zwijnen

Er is ondertussen al zo veel gezegd en geschreven over de bekentenis van Armstrong dat een blog over dit onderwerp amper een meerwaarde genoemd kan worden. Want geef toe, er zijn zo veel dingen die meer aandacht verdienen dan deze losgeslagen Texaan. De prachtige prestaties van Flipper op de Australian Open om maar iets te noemen. Maar toch wil ik ook voor de laatste keer mijn zegje doen. 

Het interview met Oprah Winfrey was op internet voer voor een handvol leuke grappen. Een persiflage van het interview waarbij Armstrongs neus bij elke vraag langer werd was veruit de leukste. De biecht van Armstrong draaide uiteindelijk uit op een flauw mediaspektakel, waarbij allesbehalve het heil van de wielersport centraal stond. Oprah zag haar kans schoon om haar geflopte zender opnieuw onder de aandacht te brengen. En ook de inkomsten uit de reclame die eruit voortvloeiden zullen haar geen windeieren gelegd hebben,30 miljoen dollar naar verluidt. En ja, ook Armstrong kreeg een vrijbrief om zijn blazoen op te poetsen. Lance kon uiteindelijk niet anders dan toegeven. Het interview was dan ook een staaltje damage control van de bovenste plank. Ingegeven en geregiseerd door een heel leger adviseurs en advocaten. Armstrong, slim als hij is, weigerde categoriek namen te noemen. In plaats daarvan boorde hij zichzelf staalhard de grond in. I'm an asshole, i'm a cheater etc. Armstrong trok net iets te gewillig het boetekleed aan in de hoop zijn imago toch dat tikkeltje te kunnen oppoetsen. Een potsierlijk vertoon was het. Mijn maag draaide zich ook spontaan in een driedubbele knoop toen werd opgesomd welke producten er werden gebruikt. EPO: Yes, Testosteron; Yes, Blood transfusion: YES. 

Ik streed niet meer of minder dan met gelijke wapens was de teneur van het hele interview. Daar stel ik me persoonlijk wel enkele vragen bij. Armstrong had het onder meer ook over hoe kinderlijk eenvoudig het was om de dopinginstanties te slim af te zijn. Tot voor 2005 waren er volgens Armstrong nauwelijks controles buiten competitie. Het was dus zaak om CLEAN aan de start te komen van de Tour. Doperen gebeurde tijdens de trainingsstage. 1 miljoen dollar spendeerde Armstrong aan doping in al die tijd. Welke coureurs konden dit bedrag spenderen aan doping vraag ik me dan af. Ulrich, Basso?  Pevenage, de voormalige mentor van Ulrich, kwam uit de lucht gevallen toen hij het had over de controles buiten competitie. Blijkbaar bevonden Ulrich en Armstrong zich dan toch niet op een 'gelijk speelveld', daar Ulrich door het Duitse anti-dopingagentschap sterk in de gaten werd gehouden. Ook buiten competitie. Blijkbaar hanteert men in the States dus andere normen als het op de bestrijding van doping aankomt.

"Misschien ben ik naïef, maar ik hoop dat de nieuwe generatie twee keer gaat nadenken als een dokter hen de hemel belooft."

De bekentenis van Armstrong heeft hopelijk ook ergens zijn goede kanten. Een stap voorwaarts heeft het wielrennen niet gezet met dit interview. Dat had enkel het geval geweest als hij live op antenne het hele netwerk had bloot gelegd en iedereen die er bij betrokken was had genoemd met naam en toenaam. Dat is niet gebeurd. Een gemiste kans. Maar ik maak mij sterk dat de jonge generatie eindelijk zal inzien tot wat doping allemaal kan leiden. Armstrong geeft het namelijk zelf ook toe dat hij nooit de draagwijdte heeft ingeschat van zijn daden. Tot wat dit allemaal kon leiden, welke levens hij heeft verwoest. De puinhoop die hij heeft achter gelaten, de gebroken harten van wielerfans die hij nooit meer kan lijmen. Misschien ben ik naïef, maar ik hoop dat de nieuwe generatie twee keer gaat nadenken als een dokter hen de hemel belooft. Amen. En nu over tot de echte orde van de dag. Komaan Kirsten Flipkens.